فسیل ۷ میلیون ساله ممکن است معمای اولین انسان دوپا را حل کند
مناقشهای طولانی و پرفرازونشیب دربارهی یکی از قدیمیترین اجداد شناختهشدهی انسان، بار دیگر به صدر اخبار علمی بازگشته است. دانشمندان سالهاست بر سر این موضوع بحث میکنند که آیا این موجود باستانی مانند شامپانزهها روی بند انگشتانش راه میرفته یا مانند انسانها قامتی برافراشته داشته است؟ اکنون، مطالعهای جدید مدعی است که پاسخ را یافته، اما طبق معمول دنیای علم، همهی متخصصان هنوز متقاعد نشدهاند.
بهگزارش نیوساینتیست، اسکات ویلیامز از دانشگاه نیویورک و تیم همراهش با بازبینی دقیق بقایای فسیلی گونهای به نام ساحلانتروپوس چادنسیس (Sahelanthropus tchadensis)، شواهد تازهای ارائه کردهاند. آنها معتقدند این موجود دستکم سه ویژگی کلیدی در ساختار بدنی خود دارد که در کنار هم ثابت میکنند او قدیمیترین جد شناختهشدهی ما با توانایی راهرفتن روی دو پا (دوپانوردی) بوده است.
ساحلانتروپوس چادنسیس قدیمیترین جد شناختهشده با توانایی راهرفتن روی دو پا بوده است
داستان این فسیل به سال ۲۰۰۲ بازمیگردد؛ زمانی که جمجمه، دندانها و استخوان فک این موجود ۷ میلیون ساله در قلب صحرای چاد کشف شد. این موجود باستانی با داشتن برجستگیهای ضخیم بالای چشم و دندانهای نیش کوچک، بلافاصله توجه پژوهشگران را جلب کرد، چرا که شباهتی به میمونهای بزرگ معمولی نداشت. آناتومی جمجمه نشان میداد که سر احتمالاً مستقیماً روی ستون فقرات قرار میگرفته است؛ وضعیتی که معمولاً در موجودات دوپا دیده میشود.
اما ماجرا به همین سادگی نبود. در سال ۲۰۰۴، استخوانهای ران و ساعد این موجود نیز شناسایی شد، اما بررسی اولیهای که سالها بعد منتشر شد، نشان میداد انحنای استخوان ران بیشتر شبیه به میمونهای درختزی است تا انسان. از آن زمان تاکنون، جامعهی علمی به دو دستهی موافق و مخالف تقسیم شده است.
ویلیامز میگوید با دیدگاهی کاملاً تردیدآمیز وارد پژوهش شده است. تیم او در اولین قدم، محل اتصال عضلات بزرگ باسن (عضله سرینی بزرگ) به استخوان ران را بررسی کردند و متوجه شدند این نقطه شباهت انکارناپذیری به انسانتباران دارد. اما کشف اصلی زمانی رخ داد که ویلیامز متوجه برآمدگی بسیار کوچکی روی استخوان ران شد که پیش از این نادیده گرفته شده بود. او میگوید:
من در ابتدا این ویژگی را با لمسکردن شناسایی و سپس با اسکنهای سهبعدی آن را تأیید کردم. این برآمدگی کوچک برجستگی رانی است. این ناحیه در میمونها کاملاً صاف است، اما در بدن ما نقشی حیاتی دارد.
این برآمدگی محل اتصال قدرتمندترین رباط بدن انسان (لیگامان ایلیوفمورال) است. این رباط هنگام راهرفتن سفت میشود تا مفصل لگن را محکم نگه دارد و از افتادن تنه به سمت عقب یا پهلوها جلوگیری کند؛ ویژگیای که عملاً فقط در موجوداتی معنا پیدا میکند که روی دو پا راه میروند.
- راز تکامل دوپایی: اجداد انسان پیش از زمین، روی شاخهها راهرفتن را تمرین میکردند01 شهریور 04مطالعه '3
- انسانها قهرمان دو استقامت هستند؛ اما لوسی نمیتوانست به پای ما برسد03 دی 03مطالعه '3
- فسیلها باور عمومی درباره تکامل دوپایی انسان را به چالش میکشند03 آذر 01مطالعه '18
- گوش میمون ۶ میلیون ساله، راز راستقامتی انسان را فاش میکند28 بهمن 02مطالعه '3
با وجود یافتهها، ویلیامز اعتراف میکند که بحث به این زودیها تمام نخواهد شد. او میافزاید: «ما متقاعد شدهایم که ساحلانتروپوس یک دوپای اولیه بوده، اما سادهلوحانه است اگر گمان کنیم به این مناقشه پایان دادهایم.»
برخی دانشمندان مانند جان هاکس نیز معتقدند تکامل انسان فرآیندی ناگهانی نبوده و ساحلانتروپوس در واقع مرحلهای از تغییرات تدریجی و مبهم به سمت قامت برافراشته را نشان میدهد. در مقابل، مخالفانی همچون کلمنت زانولی همچنان بر این باورند که استخوانهای این موجود بیشتر به میمونهای بزرگ آفریقایی شبیه است و او احتمالاً رفتاری بین شامپانزه و گوریل داشته است.
به نظر میرسد برای رسیدن به نتیجهای قطعی که همهی دانشمندان روی آن توافق داشته باشند، راهی جز انتظار برای کشف فسیلهای جدید از اعماق خاک آفریقا وجود ندارد.
مطالعه در Science Advances منتشر شده است.